گرافىت ئېلېكترود ئىشلەپچىقىرىش جەريانى

1. خام ئەشيا
كولا (تەخمىنەن 75-80% تەركىبىدە)

نېفىت كولىسى
نېفىت كوكىسى ئەڭ مۇھىم خام ئەشيا بولۇپ، ئۇ يۇقىرى دەرىجىدە ئانىزوتروپىيىلىك ئىگنە كوكىسىدىن تارتىپ دېگۈدەك ئىزوتروپىيىلىك سۇيۇق كوكىسقىچە بولغان كەڭ دائىرىلىك قۇرۇلمىلاردا ھاسىل بولىدۇ. يۇقىرى دەرىجىدە ئانىزوتروپىيىلىك ئىگنە كوكىسى، قۇرۇلمىسى سەۋەبىدىن، ئېلېكتر ئوق ئوچاقلىرىدا ئىشلىتىلىدىغان يۇقىرى ئىقتىدارلىق ئېلېكترودلارنى ئىشلەپچىقىرىشتا مۇھىم رول ئوينايدۇ، چۈنكى بۇ خىل ئوچاقلاردا ئېلېكتر، مېخانىكىلىق ۋە ئىسسىقلىق يۈك كۆتۈرۈش ئىقتىدارى ئىنتايىن يۇقىرى بولىدۇ. نېفىت كوكىسى ئاساسەن كېچىكىپ كوكىسلاش جەريانى ئارقىلىق ئىشلەپچىقىرىلىدۇ، بۇ خام نېفىتنىڭ قالدۇقلىرىنى يېنىك ئاستا كاربونلاشتۇرۇش جەريانى.

ئىگنە كوكىسى ئادەتتە ئىشلىتىلىدىغان ئاتالغۇ بولۇپ، ئۇنىڭ تۇربوستراتىك قەۋەت قۇرۇلمىسىنىڭ كۈچلۈك پاراللېل يۆنىلىشى ۋە دانچىلىرىنىڭ ئالاھىدە فىزىكىلىق شەكلى سەۋەبىدىن گرافىتلىنىشچانلىقى ئىنتايىن يۇقىرى بولغان ئالاھىدە تىپتىكى كوكىسنى كۆرسىتىدۇ.

باغلىغۇچى ماددىلار (تەخمىنەن 20-25% تەركىبىدە)

كۆمۈر قەترانى قەۋىتى
باغلاش دورىلىرى قاتتىق زەررىچىلەرنى بىر-بىرىگە توپلاشتۇرۇش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. ئۇلارنىڭ يۇقىرى ھۆللەش ئىقتىدارى ئارىلاشمىنى كېيىن قېلىپلاش ياكى سىقىپ چىقىرىش ئۈچۈن سۇلياۋ ھالەتكە ئايلاندۇرىدۇ.

كۆمۈر قەترانى بىر خىل ئورگانىك بىرىكمە بولۇپ، ئالاھىدە خۇشپۇراق قۇرۇلمىغا ئىگە. ئۇنىڭدا ئورۇن ئالماشتۇرۇلغان ۋە قويۇقلاشتۇرۇلغان بېنزول ھالقىلىرىنىڭ نىسبىتى يۇقىرى بولغاچقا، ئۇ ئاللىقاچان گرافىتنىڭ ئېنىق شەكىللەنگەن ئالتە تەرەپلىك تور قۇرۇلمىسىغا ئىگە بولۇپ، گرافىتلىنىش جەريانىدا ياخشى تەرتىپلىك گرافىت رايونلىرىنىڭ شەكىللىنىشىگە ياردەم بېرىدۇ. قەترا ئەڭ پايدىلىق باغلىغۇچى ماددا ئىكەنلىكى ئىسپاتلاندى. ئۇ كۆمۈر قەترانىنىڭ دىستىلاتسىيە قالدۇقى.

2. ئارىلاشتۇرۇش ۋە سىقىپ چىقىرىش
ئۇۋۇلغان كوكىس كۆمۈر قەترانى ۋە بەزى قوشۇمچە ماددىلار بىلەن ئارىلاشتۇرۇلۇپ، بىردەك خېمىر ھاسىل قىلىنىدۇ. بۇ ئېقىش سىلىندىرىغا كىرگۈزۈلىدۇ. دەسلەپكى قەدەمدە ھاۋا ئالدىن بېسىش ئارقىلىق چىقىرىۋېتىلىدۇ. ئاندىن ئەمەلىي ئېقىش باسقۇچىدىن كېيىن، ئارىلاشما ئېقىتىلىپ، ئارزۇ قىلىنغان دىئامېتىر ۋە ئۇزۇنلۇقتىكى ئېلېكترود ھاسىل قىلىنىدۇ. ئارىلاشتۇرۇشنى، بولۇپمۇ ئېقىش جەريانىنى (ئوڭ تەرەپتىكى رەسىمگە قاراڭ) ئىشقا ئاشۇرۇش ئۈچۈن، ئارىلاشما قويۇق بولۇشى كېرەك. بۇ پۈتۈن يېشىل ئىشلەپچىقىرىش جەريانىدا ئۇنى تەخمىنەن 120 سېلسىيە گرادۇسلۇق يۇقىرى تېمپېراتۇرىدا (ئېقىمغا ئاساسەن) ساقلاش ئارقىلىق ئەمەلگە ئاشىدۇ. بۇ سىلىندىر شەكىللىك ئاساسىي شەكىل «يېشىل ئېلېكترود» دەپ ئاتىلىدۇ.

3. پىشۇرۇش
ئىككى خىل پىشۇرۇش ئوچىقى ئىشلىتىلىدۇ:

بۇ يەردە سىقىپ چىقىرىلغان تاياقچىلار سىلىندىر شەكىللىك داتلاشماس پولات قۇتىلارغا (ساگگېرلار) قويۇلىدۇ. قىزىتىش جەريانىدا ئېلېكترودلارنىڭ شەكلىنىڭ ئۆزگىرىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن، ساگگېرلار يەنە قۇمنىڭ قوغداش قەۋىتى بىلەن تولدۇرۇلىدۇ. ساگگېرلار ۋاگون سۇپىلىرىغا (ۋاگوننىڭ ئاستى قىسمى) قاچىلىنىپ، تەبىئىي گاز بىلەن يېقىلغۇ قىلىنىدىغان ئوچاقلارغا دومىلىتىلىدۇ.

ھالقىسىمان ئوچاق

بۇ يەردە ئېلېكترودلار ئىشلەپچىقىرىش زالىنىڭ ئاستى تەرىپىدىكى تاش يوشۇرۇن بوشلۇققا قويۇلىدۇ. بۇ بوشلۇق 10 دىن ئارتۇق كامېرادىن تەركىب تاپقان ھالقىسىمان سىستېمىنىڭ بىر قىسمى. ئېنېرگىيە تېجەش ئۈچۈن كامېرالار ئىسسىق ھاۋا ئايلىنىش سىستېمىسى بىلەن تۇتاشتۇرۇلغان. ئېلېكترودلار ئارىسىدىكى بوشلۇقلارمۇ شەكلىنىڭ ئۆزگىرىشىدىن ساقلىنىش ئۈچۈن قۇم بىلەن تولدۇرۇلغان. پىشۇرۇش جەريانىدا، ماي كاربونلاشتۇرۇلغاندا، تېمپېراتۇرىنى ئېھتىيات بىلەن كونترول قىلىش كېرەك، چۈنكى 800 سېلسىيە گرادۇسقىچە بولغان تېمپېراتۇرىدا تېز سۈرئەتتە گاز يىغىلىپ، ئېلېكترودنىڭ يېرىلىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن.

بۇ باسقۇچتا ئېلېكترودلارنىڭ زىچلىقى تەخمىنەن 1,55 - 1,60 kg/dm3 بولىدۇ.

4. چىلاپ قويۇش
پىشۇرۇلغان ئېلېكترودلارغا ئالاھىدە بىر قەدەم (200 سېلسىيە گرادۇسلۇق سۇيۇق قەدەم) سىڭدۈرۈلىدۇ، بۇ ئۇلارغا ئوچاق ئىچىدىكى ئېغىر ئىشلىتىش شارائىتىغا بەرداشلىق بېرىش ئۈچۈن لازىم بولغان يۇقىرى زىچلىق، مېخانىكىلىق كۈچ ۋە ئېلېكتر ئۆتكۈزۈشچانلىقىنى بېرىدۇ.

5. قايتا پىشۇرۇش
ئىككىنچى پىشۇرۇش دەۋرى، يەنى «قايتا پىشۇرۇش»، قەۋەتنىڭ سۈمۈرۈلۈشىنى كاربونلاشتۇرۇش ۋە قالغان ئۇچۇچان ماددىلارنى چىقىرىۋېتىش ئۈچۈن تەلەپ قىلىنىدۇ. قايتا پىشۇرۇش تېمپېراتۇرىسى تەخمىنەن 750 سېلسىيە گرادۇسقا يېتىدۇ. بۇ باسقۇچتا ئېلېكترودلارنىڭ زىچلىقى تەخمىنەن 1،67 – 1،74 كىلوگرام/دم³ غا يېتىدۇ.

6. گرافىتلاشتۇرۇش
ئاچېسون ئوچىقى
گرافىت ئىشلەپچىقىرىشنىڭ ئاخىرقى باسقۇچى پىشۇرۇلغان كاربوننى گرافىتقا ئايلاندۇرۇش بولۇپ، بۇ گرافىتلاشتۇرۇش دەپ ئاتىلىدۇ. گرافىتلاشتۇرۇش جەريانىدا، ئاز-تولا ئالدىن تەرتىپلەنگەن كاربون (تۇربوستراتىك كاربون) ئۈچ ئۆلچەملىك تەرتىپلەنگەن گرافىت قۇرۇلمىسىغا ئايلىنىدۇ.

ئېلېكترودلار كاربون زەررىچىلىرى بىلەن ئورالغان ئېلېكتر ئوچاقلىرىغا ئورالغان بولۇپ، قاتتىق بىر ماسسا ھاسىل قىلىدۇ. ئېلېكتر ئېقىمى ئوچاقتىن ئۆتۈپ، تېمپېراتۇرىنى تەخمىنەن 3000 سېلسىيە گرادۇسقا كۆتۈرىدۇ. بۇ جەريان ئادەتتە ACHESON ئوچاق ياكى LNGTHWISE ئوچاق (LWG) ئارقىلىق ئەمەلگە ئاشۇرۇلىدۇ.

ئاچېسون ئوچىقىدا ئېلېكترودلار تۈركۈملەپ گرافىتلاشتۇرۇلىدۇ، LWG ئوچىقىدا بولسا پۈتۈن تۈۋرۈك بىرلا ۋاقىتتا گرافىتلاشتۇرۇلىدۇ.

7. ماشىنا ئىشلەش
گرافىت ئېلېكترودلىرى (سوۋۇغاندىن كېيىن) ئېنىق ئۆلچەم ۋە چىدامچانلىق ئۆلچىمى بويىچە پىششىقلاپ ئىشلىنىدۇ. بۇ باسقۇچ يەنە ئېلېكترودلارنىڭ ئۇچىنى (روزېتكىسىنى) پىششىقلاپ ئىشلەش ۋە يىپلىق گرافىت مىخ (ئەمچەك ئۇچى) ئۇلاش سىستېمىسى بىلەن ماسلاشتۇرۇشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.