ئابستراكت:ئاپتور مەملىكىتىمىزدىكى ئىگنە كوكىس ئىشلەپچىقىرىش ۋە ئىستېمال قىلىش ئەھۋالى، گرافىت ئېلېكترود ۋە مەنپىي ئېلېكترود ماتېرىياللىرى سانائىتىدە قوللىنىش ئىستىقبالىنى تەھلىل قىلىپ، نېفىت ئىگنە كوكىس تەرەققىياتىدىكى قىيىنچىلىقلارنى، جۈملىدىن خام ئەشيا بايلىقىنىڭ كەمچىل بولۇشى، سۈپىتىنىڭ يۇقىرى بولماسلىقى، ئۇزۇن دەۋرىيلىك ۋە ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىنىڭ ئېشىپ كېتىشى قاتارلىق مەسىلىلەرنى تەتقىق قىلىپ، مەھسۇلاتنى بۆلەككە ئايرىش تەتقىقاتى، قوللىنىش، ئىقتىدار ئۆلچەملىرى قاتارلىق باغلىنىش تەتقىقاتلىرىنى كۈچەيتىپ، يۇقىرى دەرىجىلىك بازارنى تەرەققىي قىلدۇرىدۇ.
خام ئەشيا مەنبەسىگە ئاساسەن، ئىگنە كوكىسى نېفىت ئىگنە كوكىسى ۋە كۆمۈر ئىگنە كوكىسى دەپ ئايرىلىدۇ. نېفىت ئىگنە كوكىسى ئاساسلىقى FCC سۇلياۋىدىن پىششىقلاپ ئىشلەش، گىدرو گۈڭگۈرتسىزلەندۈرۈش، كېچىكىپ كوكىسلاش ۋە كۆيدۈرۈش ئارقىلىق ياسىلىدۇ. بۇ جەريان نىسبەتەن مۇرەككەپ بولۇپ، تېخنىكىلىق تەركىبى يۇقىرى. ئىگنە كوكىسى يۇقىرى كاربون، تۆۋەن كۈكۈرت، تۆۋەن ئازوت، تۆۋەن كۈل قاتارلىق ئالاھىدىلىكلەرگە ئىگە بولۇپ، گرافىتلاشتۇرۇلغاندىن كېيىن ئالاھىدە ئېلېكتروخىمىيەلىك ۋە مېخانىكىلىق خۇسۇسىيەتكە ئىگە. ئۇ ئاسان گرافىتلىنىدىغان بىر خىل ئانىزموتروپىك يۇقىرى دەرىجىلىك كاربون ماتېرىيالى.
ئىگنە كوكىسى ئاساسلىقى ئۇلترا يۇقىرى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودى ۋە لىتىي ئىئون باتارېيەسى كاتود ماتېرىياللىرىغا ئىشلىتىلىدۇ، «كاربون چوققىسى»، «كاربون نېيترال» ئىستراتېگىيىلىك نىشان سۈپىتىدە، دۆلەتلەر تۆمۈر-پولات ۋە ئاپتوموبىل سانائىتىنى ئۆزگەرتىش ۋە سانائەت قۇرۇلمىسىنى تەڭشەشنى يېڭىلاشنى داۋاملىق ئىلگىرى سۈرۈپ، ئېنېرگىيە تېجەيدىغان تۆۋەن كاربونلۇق ۋە يېشىل مۇھىت ئاسراش تېخنىكىسىنى قوللىنىشنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ئېلېكتر ئوق ئوچىقى پولات ياساش ۋە يېڭى ئېنېرگىيەلىك ئاپتوموبىللارنىڭ تېز تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرمەكتە. خام ئىگنە كوكىسىغا بولغان ئېھتىياجمۇ تېز ئېشىۋاتىدۇ. كەلگۈسىدە، ئىگنە كوكىسىنىڭ تۆۋەن ئېقىمدىكى كەسپى يەنىلا ناھايىتى گۈللەنگەن بولىدۇ. بۇ تېما ئىگنە كوكىسىنىڭ گرافىت ئېلېكترودى ۋە ئانود ماتېرىيالىدا قوللىنىلىش ئەھۋالى ۋە ئىستىقبالىنى تەھلىل قىلىپ، ئىگنە كوكىسى سانائىتىنىڭ ساغلام تەرەققىياتى ئۈچۈن خىرىس ۋە قارشى تەدبىرلەرنى ئوتتۇرىغا قويدى.
1. ئىگنە كوكىسىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ۋە ئېقىم يۆنىلىشىنى تەھلىل قىلىش
1.1 ئىگنە كوكاسىن ئىشلەپچىقىرىش
ئىگنە كوكۇس ئىشلەپچىقىرىش ئاساسلىقى جۇڭگو، ئامېرىكا، ئەنگلىيە، جەنۇبىي كورېيە ۋە ياپونىيە قاتارلىق بىر قانچە دۆلەتكە مەركەزلەشكەن. 2011-يىلى، ئىگنە كوكۇسنىڭ دۇنياۋى ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى تەخمىنەن 1200 مىڭ توننا/يىل بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە جۇڭگونىڭ ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى 250 مىڭ توننا/يىل بولۇپ، پەقەت تۆت جۇڭگو ئىگنە كوكۇس ئىشلەپچىقارغۇچىسى بار ئىدى. Sinfern Information نىڭ ستاتىستىكىسىغا ئاساسلانغاندا، 2021-يىلغا بارغاندا، ئىگنە كوكۇسنىڭ دۇنياۋى ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى تەخمىنەن 3250 مىڭ توننا/يىلغا ئاشىدۇ، جۇڭگودىكى ئىگنە كوكۇس ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى تەخمىنەن 2240 مىڭ توننا/يىلغا ئاشىدۇ، بۇ دۇنياۋى ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىنىڭ %68.9 نى ئىگىلەيدۇ، جۇڭگو ئىگنە كوكۇس ئىشلەپچىقارغۇچىلىرىنىڭ سانى 21 گە ئاشىدۇ.
1-جەدۋەلدە دۇنيادىكى ئالدىنقى 10 چوڭ ئىگنە كوكس ئىشلەپچىقارغۇچىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى كۆرسىتىلگەن بولۇپ، ئومۇمىي ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى 2130 كارات/يىل بولۇپ، دۇنيا ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىنىڭ %65.5 نى ئىگىلەيدۇ. ئىگنە كوكس كارخانىلىرىنىڭ دۇنيا ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى نۇقتىسىدىن قارىغاندا، نېفىت يۈرۈشلۈك ئىگنە كوكس ئىشلەپچىقارغۇچىلارنىڭ كۆلىمى ئادەتتە نىسبەتەن چوڭ بولۇپ، يەككە زاۋۇتنىڭ ئوتتۇرىچە ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى 100 ~ 200 كارات/يىل، كۆمۈر يۈرۈشلۈك ئىگنە كوكس ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى پەقەت 50 كارات/يىل ئەتراپىدا.
كېيىنكى بىر قانچە يىلدا، دۇنيانىڭ ئىگنە كوكىس ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى داۋاملىق ئاشىدۇ، ئەمما ئاساسلىقى جۇڭگودىن كېلىدۇ. جۇڭگونىڭ پىلانلانغان ۋە قۇرۇلۇۋاتقان ئىگنە كوكىس ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى تەخمىنەن 430kT/r بولۇپ، ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىنىڭ ئېشىپ كېتىش ئەھۋالى تېخىمۇ ئېغىرلىشىدۇ. جۇڭگودىن باشقا جايلاردا، ئىگنە كوكىس ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى ئاساسەن مۇقىم بولۇپ، رۇسىيەنىڭ OMSK نېفىت ئايرىش زاۋۇتى 2021-يىلى 38kT/r ئىگنە كوكىس ئۈسكۈنىسى قۇرۇشنى پىلانلىغان.
1-رەسىمدە يېقىنقى 5 يىلدا جۇڭگودىكى ئىگنە كوكىس ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى كۆرسىتىلگەن. 1-رەسىمدىن كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، جۇڭگودىكى ئىگنە كوكىس ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى زور دەرىجىدە ئېشىپ، 5 يىلدا يىللىق ئېشىش نىسبىتى %45 كە يەتكەن. 2020-يىلى، جۇڭگودىكى ئىگنە كوكىس ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى 517kT غا يەتكەن، بۇنىڭ ئىچىدە كۆمۈر تۈرىدىكىسى 176kT، نېفىت تۈرىدىكىسى 341kT.
1.2 ئىگنە كوكالىسىنىڭ ئىمپورتى
2-رەسىمدە يېقىنقى 5 يىلدا جۇڭگوغا ئىگنە كوكىسىنىڭ ئىمپورت ئەھۋالى كۆرسىتىلدى. 2-رەسىمدىن كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، COVID-19 تارقىلىشتىن بۇرۇن، جۇڭگوغا ئىگنە كوكىسىنىڭ ئىمپورت مىقدارى كۆرۈنەرلىك ئېشىپ، 2019-يىلى 270kT غا يەتكەن بولۇپ، بۇ رېكورت ياراتقان. 2020-يىلى، ئىمپورت قىلىنغان ئىگنە كوكىسىنىڭ باھاسىنىڭ يۇقىرى بولۇشى، رىقابەت كۈچىنىڭ تۆۋەنلىشى، پورت زاپىسىنىڭ كۆپ بولۇشى ۋە ياۋروپا ۋە ئامېرىكىدا يۇقۇمنىڭ ئۈزلۈكسىز تارقىلىشى سەۋەبىدىن، جۇڭگونىڭ 2020-يىلى ئىگنە كوكىسىنىڭ ئىمپورت مىقدارى پەقەت 132kT بولۇپ، بۇ يىللىق نىسبەتتىن %51 تۆۋەنلىگەن. ستاتىستىكىغا قارىغاندا، 2020-يىلى ئىمپورت قىلىنغان ئىگنە كوكىسىدا، ماي ئىگنە كوكىسى 27.5kT بولۇپ، يىللىق نىسبەتتىن %82.93 تۆۋەنلىگەن؛ كۆمۈر ئۆلچىمىدىكى ئىگنە كوكىسى 104.1 كارات بولۇپ، ئۆتكەن يىلدىكىدىن %18.26 كۆپ. بۇنىڭ ئاساسلىق سەۋەبى ياپونىيە ۋە كورىيەنىڭ دېڭىز تىرانسپورتى يۇقۇمنىڭ تەسىرىگە ئازراق ئۇچرىغانلىقى، ئىككىنچىدىن، ياپونىيە ۋە كورىيەنىڭ بەزى مەھسۇلاتلىرىنىڭ باھاسى جۇڭگودىكى ئوخشاش مەھسۇلاتلارنىڭكىدىن تۆۋەن، ھەمدە تۆۋەن ئېقىمدىكى زاكاز مىقدارى كۆپ.
1.3 ئىگنە كوكىسىنىڭ ئىشلىتىلىش يۆنىلىشى
ئىگنە كوكىسى بىر خىل يۇقىرى دەرىجىلىك كاربون ماتېرىيالى بولۇپ، ئاساسلىقى ئۇلترا يۇقىرى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترود ۋە سۈنئىي گرافىت ئانود ماتېرىياللىرىنى ئىشلەپچىقىرىشتا خام ئەشيا سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ. ئەڭ مۇھىم ئاخىرقى قوللىنىش ساھەلىرى ئېلېكتر ئوق ئوچىقى پولات ئىشلەش ۋە يېڭى ئېنېرگىيەلىك ماشىنىلارنىڭ قۇۋۋەت باتارېيەسى.
3-رەسىمدە يېقىنقى 5 يىلدا جۇڭگودا ئىگنە كوكىسىنىڭ قوللىنىلىش يۈزلىنىشى كۆرسىتىلدى. گرافىت ئېلېكترودى ئەڭ چوڭ قوللىنىلىش ساھەسى بولۇپ، ئېھتىياجنىڭ ئېشىش سۈرئىتى نىسبەتەن تەكشى باسقۇچقا كىردى، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا مەنپىي ئېلېكترود ماتېرىياللىرى تېز سۈرئەتتە ئېشىشنى داۋاملاشتۇرماقتا. 2020-يىلى، جۇڭگودا ئىگنە كوكىسىنىڭ ئومۇمىي ئىستېمال مىقدارى (ئامبار ئىستېمالىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ) 740kT بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە 340kT مەنپىي ماتېرىيال ۋە 400kT گرافىت ئېلېكترودى ئىستېمال قىلىندى، بۇ مەنپىي ماتېرىيال ئىستېمالىنىڭ %45 نى ئىگىلىدى.
2.1 eAF پولات ئىشلەپچىقىرىشنىڭ تەرەققىياتى
تۆمۈر ۋە پولات سانائىتى جۇڭگودىكى كاربون قويۇپ بېرىشنىڭ ئاساسلىق ئىشلەپچىقارغۇچىسى. تۆمۈر ۋە پولات ئىشلەپچىقىرىشنىڭ ئىككى ئاساسلىق ئۇسۇلى بار: دومنا ئوچىقى ۋە ئېلېكتر ئوق ئوچىقى. بۇلارنىڭ ئىچىدە، ئېلېكتر ئوق ئوچىقى پولات ئىشلەش ئارقىلىق كاربون قويۇپ بېرىش مىقدارىنى %60 ئازايتقىلى بولىدۇ، شۇنداقلا قالدۇق پولات بايلىقىنى قايتا ئىشلەتكىلى بولىدۇ ۋە تۆمۈر رۇدىسى ئىمپورتىغا تايىنىشنى ئازايتقىلى بولىدۇ. تۆمۈر ۋە پولات سانائىتى 2025-يىلغا بارغاندا «كاربون چوققىسى» ۋە «كاربون بىتەرەپلىكى» نىشانىغا يېتىشتە باشلامچىلىق رولىنى ئويناشنى ئوتتۇرىغا قويدى. دۆلەتنىڭ تۆمۈر ۋە پولات سانائىتى سىياسىتىنىڭ يېتەكچىلىكىدە، ئۆزگەرتكۈچ ۋە دومنا ئوچىقى پولاتلىرىنىڭ ئورنىنى ئېلېكتر ئوق ئوچىقى بىلەن ئالماشتۇرىدىغان نۇرغۇن پولات زاۋۇتلىرى قۇرۇلىدۇ.
2020-يىلى، جۇڭگونىڭ خام پولات ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى 1054.4 مىليون توننا بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە eAF پولات ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى تەخمىنەن 96 مىليون توننا بولۇپ، خام پولات ئومۇمىي مىقدارىنىڭ پەقەت 9.1 پىرسەنتىنى ئىگىلەيدۇ، بۇ دۇنيا ئوتتۇرىچە مىقدارىنىڭ %18 ى، ئامېرىكىنىڭ %67 ى، ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ %39 ى ۋە ياپونىيەنىڭ EAF پولات ئومۇمىي مىقدارىنىڭ %22 ىگە سېلىشتۇرغاندا، ئىلگىرىلەش بوشلۇقى زور. سانائەت ۋە ئۇچۇر تېخنىكىسى مىنىستىرلىكى 2020-يىلى 12-ئاينىڭ 31-كۈنى ئېلان قىلغان «تۆمۈر-پولات سانائىتىنىڭ يۇقىرى سۈپەتلىك تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرۈش توغرىسىدىكى يېتەكچى پىكىر» لايىھىسىگە ئاساسەن، 2025-يىلغا بارغاندا، خام پولات ئومۇمىي مىقدارىدا eAF پولات ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنىڭ نىسبىتى %15 ~ %20 كە يەتكۈزۈلۈشى كېرەك. eAF پولات ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنىڭ ئېشىشى ئۇلترا يۇقىرى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودلىرىغا بولغان ئېھتىياجنى زور دەرىجىدە ئاشۇرىدۇ. ئائىلە ئېلېكتر قوس ئوچىقىنىڭ تەرەققىيات يۈزلىنىشى يۇقىرى دەرىجىلىك ۋە چوڭ كۆلەملىك بولۇپ، چوڭ ئۆلچەم ۋە ئۇلترا يۇقىرى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودقا بولغان ئېھتىياجنى ئاشۇرىدۇ.
2.2 گرافىت ئېلېكترودىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ئەھۋالى
گرافىت ئېلېكترودى eAF پولات ياساشتا مۇھىم ئىستېمال بۇيۇمى. 4-رەسىمدە يېقىنقى 5 يىلدا جۇڭگودىكى گرافىت ئېلېكترودىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى ۋە ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى كۆرسىتىلگەن. گرافىت ئېلېكترودىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى 2016-يىلدىكى 1050kT/r دىن 2020-يىلى 2200kT/r غا يەتتى، يىللىق ئېشىش نىسبىتى %15.94 بولدى. بۇ بەش يىل گرافىت ئېلېكترودى ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىنىڭ تېز سۈرئەتتە ئېشىش مەزگىلى، شۇنداقلا گرافىت ئېلېكترودى سانائىتىنىڭ تېز سۈرئەتتە تەرەققىي قىلىش دەۋرى. 2017-يىلدىن بۇرۇن، گرافىت ئېلېكترودى سانائىتى يۇقىرى ئېنېرگىيە سەرپىياتى ۋە يۇقىرى بۇلغىنىشقا ئىگە ئەنئەنىۋى ئىشلەپچىقىرىش كەسپى بولۇش سۈپىتى بىلەن، چوڭ دۆلەت ئىچىدىكى گرافىت ئېلېكترودى كارخانىلىرى ئىشلەپچىقىرىشنى ئازايتقان، كىچىك ۋە ئوتتۇرا تىپتىكى گرافىت ئېلېكترودى كارخانىلىرى تاقىلىپ قالغان، ھەتتا خەلقئارالىق ئېلېكترود گىگانتلىرى ئىشلەپچىقىرىشنى توختىتىش، قايتا سېتىش ۋە چېكىنىشكە مەجبۇر بولغان. 2017-يىلى، «پول پولات» نى مەجبۇرىي يوقىتىش دۆلەت باشقۇرۇش سىياسىتىنىڭ تەسىرى ۋە تۈرتكىسىدە، جۇڭگودىكى گرافىت ئېلېكترودىنىڭ باھاسى زور دەرىجىدە ئۆرلىگەن. ئارتۇقچە پايدا سەۋەبىدىن، گرافىت ئېلېكترودى بازىرى ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنىڭ ئەسلىگە كېلىشى ۋە كېڭىيىشى دولقۇنىنى قوزغىغان.
2019-يىلى، جۇڭگودىكى گرافىت ئېلېكترود ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى يېقىنقى يىللاردىن بۇيانقى يېڭى يۇقىرى سەۋىيىگە يېتىپ، 1189kT غا يەتتى. 2020-يىلى، يۇقۇم سەۋەبىدىن ئېھتىياجنىڭ تۆۋەنلىشى سەۋەبىدىن، گرافىت ئېلېكترود ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى 1020kT غا چۈشۈپ قالدى. ئەمما ئومۇمەن قىلىپ ئېيتقاندا، جۇڭگونىڭ گرافىت ئېلېكترود سانائىتىدە ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى ئېشىپ كەتتى، ئىشلىتىش نىسبىتى 2017-يىلدىكى %70 تىن 2020-يىلدىكى %46 گە چۈشۈپ، ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىدىن پايدىلىنىش نىسبىتىنىڭ تۆۋەنلىشىگە سەۋەب بولدى.
2.3 گرافىت ئېلېكترود سانائىتىدە ئىگنە كوكىسىغا بولغان ئېھتىياجنى تەھلىل قىلىش
eAF پولاتنىڭ تەرەققىياتى ئىنتايىن يۇقىرى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودىغا بولغان ئېھتىياجنى ئاشۇرىدۇ. مۆلچەرلىنىشىچە، 2025-يىلى گرافىت ئېلېكترودىغا بولغان ئېھتىياج تەخمىنەن 1300 كارات، خام ئىگنە كوكسىغا بولغان ئېھتىياج تەخمىنەن 450 كارات بولۇپ قالىدۇ. چوڭ ۋە ئىنتايىن يۇقىرى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودى ۋە بىرىكمىسىنى ئىشلەپچىقىرىشتا، نېفىت ئاساسلىق ئىگنە كوكسى كۆمۈر ئاساسلىق ئىگنە كوكسىدىن ياخشى بولغاچقا، گرافىت ئېلېكترودىنىڭ نېفىت ئاساسلىق ئىگنە كوكسىغا بولغان ئېھتىياجىنىڭ نىسبىتى تېخىمۇ ئېشىپ، كۆمۈر ئاساسلىق ئىگنە كوكسى بازىرىنى ئىگىلەيدۇ.
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2022-يىلى 3-ئاينىڭ 23-كۈنى