نېفىت كوكسى ئىمپورت-ئېكىسپورتىنى تەھلىل قىلىش

 

 

جۇڭگو نېفىت كوكىسىنىڭ چوڭ ئىشلەپچىقارغۇچىسى، شۇنداقلا نېفىت كوكىسىنىڭ چوڭ ئىستېمالچىسى؛ يەرلىك نېفىت كوكىسىدىن باشقا، تۆۋەنكى ئېقىن رايونلىرىنىڭ ئېھتىياجىنى قاندۇرۇش ئۈچۈن نۇرغۇن مىقداردا ئىمپورت قىلىشقا ئېھتىياجلىق. يېقىنقى يىللاردىن بۇيانقى نېفىت كوكىسىنىڭ ئىمپورت-ئېكىسپورتىنىڭ قىسقىچە تەھلىلى تۆۋەندىكىچە.

 

 

2018-يىلدىن 2022-يىلغىچە، جۇڭگودا نېفىت كوكىسىنىڭ ئىمپورت مىقدارى ئۆرلەش يۈزلىنىشىنى كۆرسىتىپ، 2021-يىلى 12 مىليون 740 مىڭ توننىلىق رېكورت ياراتقان يۇقىرى سەۋىيىگە يېتىدۇ. 2018-يىلدىن 2019-يىلغىچە، تۆۋەنلەش يۈزلىنىشى كۆرۈلدى، بۇ ئاساسلىقى نېفىت كوكىسىغا بولغان ئىچكى ئېھتىياجنىڭ ئاجىزلىقىدىن كېلىپ چىققان. بۇنىڭدىن باشقا، ئامېرىكا قوشۇمچە %25 ئىمپورت تاموژنا بېجىنى يولغا قويدى، نېفىت كوكىسىنىڭ ئىمپورت مىقدارى ئازايدى. 2020-يىلى 3-ئايدىن باشلاپ، ئىمپورت كارخانىلىرى تاموژنا بېجىدىن كەچۈرۈم قىلىنىشنى ئىلتىماس قىلالايدۇ، چەتئەل يېقىلغۇ نېفىت كوكىسىنىڭ باھاسى يەرلىك يېقىلغۇ نېفىت كوكىسىنىڭكىدىن تۆۋەن، شۇڭا ئىمپورت مىقدارى زور دەرىجىدە ئاشتى؛ چەتئەل يۇقۇمىنىڭ تەسىرى سەۋەبىدىن يىلنىڭ ئىككىنچى يېرىمىدا ئىمپورت مىقدارى تۆۋەنلىگەن بولسىمۇ، ئادەتتە ئىلگىرىكى يىللاردىكىدىن يۇقىرى بولدى. 2021-يىلى، جۇڭگودا ئېنېرگىيە ئىستېمالى ۋە ئىشلەپچىقىرىشنى چەكلەش قوش كونترول قىلىش سىياسىتىنىڭ يولغا قويۇلۇشىنىڭ تەسىرىدە، دۆلەت ئىچىدىكى تەمىنلەش قىس بولىدۇ، نېفىت كوكىسىنىڭ ئىمپورت مىقدارى زور دەرىجىدە ئېشىپ، رېكورت ياراتقان يۇقىرى سەۋىيىگە يېتىدۇ. 2022-يىلى، ئىچكى ئېھتىياج كۈچلۈك بولۇپ، ئىمپورت مىقدارىنىڭ تەخمىنەن 12 مىليون 500 مىڭ توننىغا يېتىشى مۆلچەرلەنمەكتە، بۇ يەنە بىر چوڭ ئىمپورت يىلى. ئىچكى ئېقىن ئېھتىياجى ۋە كېچىكىپ كوكىسلاش ئۈسكۈنىسىنىڭ سىغىمىنىڭ مۆلچەرىگە قارىغاندا، نېفىت كوكىسىنىڭ ئىمپورت مىقدارى 2023-ۋە 2024-يىللىرى تەخمىنەن 12 مىليون 500 مىڭ توننىغا يېتىدۇ، چەتئەللەرنىڭ نېفىت كوكىسىغا بولغان ئېھتىياجى تېخىمۇ ئاشىدۇ.

 

 

يۇقىرىقى رەسىمدىن كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، نېفىت كوكس مەھسۇلاتلىرىنىڭ ئېكسپورت مىقدارى 2018-يىلدىن 2022-يىلغىچە تۆۋەنلەيدۇ. جۇڭگو نېفىت كوكسنىڭ چوڭ ئىستېمالچىسى بولۇپ، ئۇنىڭ مەھسۇلاتلىرى ئاساسلىقى ئىچكى ئېھتىياج ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ، شۇڭا ئېكسپورت مىقدارى چەكلىك. 2018-يىلى، نېفىت كوكسنىڭ ئەڭ چوڭ ئېكسپورت مىقدارى پەقەت 1 مىليون 20 مىڭ توننا بولغان. 2020-يىلدىكى يۇقۇمنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغاندا، ئىچكى نېفىت كوكسنىڭ ئېكسپورتى توسۇلۇپ، پەقەت 398 مىڭ توننا بولۇپ، يىللىق %54.4 تۆۋەنلىگەن. 2021-يىلى، ئىچكى نېفىت كوكس بايلىقى بىلەن تەمىنلەش قىس بولىدۇ، شۇڭا ئېھتىياج زور دەرىجىدە ئاشسىمۇ، نېفىت كوكسنىڭ ئېكسپورت مىقدارى داۋاملىق تۆۋەنلەيدۇ. ئېكسپورت ئومۇمىي مىقدارى 2022-يىلى تەخمىنەن 260 مىڭ توننا بولۇشى مۆلچەرلەنمەكتە. 2023- ۋە 2024-يىللىرىدىكى ئىچكى ئېھتىياج ۋە ئالاقىدار ئىشلەپچىقىرىش سانلىق مەلۇماتلىرىغا ئاساسلانغاندا، ئېكسپورت ئومۇمىي مىقدارىنىڭ تەخمىنەن 250 مىڭ توننا تۆۋەن سەۋىيەدە تۇرۇشى مۆلچەرلەنمەكتە. نېفىت كوكىسى ئېكسپورتىنىڭ دۆلەت ئىچىدىكى نېفىت كوكىسى تەمىناتى ئەندىزىسىگە بولغان تەسىرىنى «ئەھمىيىتى يوق» دېگەن سۆز بىلەن تەسۋىرلەشكە بولىدىغانلىقىنى كۆرۈۋالغىلى بولىدۇ.

 

ئىمپورت مەنبەلىرىدىن قارىغاندا، ئۆتكەن بەش يىلدا ئىچكى نېفىت كوكسى ئىمپورت مەنبەلىرىنىڭ قۇرۇلمىسى ئانچە ئۆزگەرمىدى، ئاساسلىقى ئامېرىكا، سەئۇدى ئەرەبىستان، رۇسىيە، كانادا، كولۇمبىيە ۋە تەيۋەن، جۇڭگودىن كەلگەن. ئالدىنقى بەش ئىمپورت پۈتۈن يىللىق ئىمپورتنىڭ %72 تىن %84 گىچە بولغان قىسمىنى ئىگىلىدى. باشقا ئىمپورتلار ئاساسلىقى ھىندىستان، رۇمىنىيە ۋە قازاقىستاندىن كەلگەن بولۇپ، ئومۇمىي ئىمپورتنىڭ %16 تىن %27 گىچە بولغان قىسمىنى ئىگىلەيدۇ. 2022-يىلى ئىچكى ئېھتىياج كۆرۈنەرلىك ئاشىدۇ، نېفىت كوكسى باھاسىمۇ كۆرۈنەرلىك ئاشىدۇ. خەلقئارا ھەربىي ھەرىكەت، تۆۋەن باھا ۋە باشقا ئامىللارنىڭ تەسىرىدە، ۋېنېزۇئېلانىڭ كوكس ئىمپورتى كۆرۈنەرلىك ئېشىپ، 2022-يىلى يانۋاردىن ئاۋغۇستقىچە ئىككىنچى چوڭ ئىمپورت قىلغۇچى دۆلەت بولۇپ، ئامېرىكا يەنىلا بىرىنچى ئورۇندا تۇرىدۇ.

خۇلاسىلەپ ئېيتقاندا، يېقىنقى يىللاردىن بۇيان نېفىت كوكىسىنىڭ ئىمپورت-ئېكىسپورت شەكلىدە زور ئۆزگىرىش بولمايدۇ. ئۇ يەنىلا ئىمپورت ۋە ئىستېمال قىلىدىغان چوڭ دۆلەت. دۆلەت ئىچىدىكى نېفىت كوكىسى ئاساسلىقى ئىچكى ئېھتىياج ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ، ئېكسپورت مىقدارى ئاز. ئىمپورت قىلىنغان نېفىت كوكىسىنىڭ كۆرسەتكۈچى ۋە باھاسى بەلگىلىك ئەۋزەللىكلەرگە ئىگە بولۇپ، بۇ نېفىت كوكىسىنىڭ ئىچكى بازىرىغىمۇ بەلگىلىك تەسىر كۆرسىتىدۇ.