كاربون مەھسۇلاتلىرىنى ئىشلىتىش دائىرىسىگە ئاساسەن گرافىت ئېلېكترود تىپى، كاربون بۆلەك تىپى، گرافىت ئانود تىپى، كاربون ئېلېكترود تىپى، چاپلاق تىپى، ئېلېكتر كاربون تىپى، كاربون تالا تىپى، ئالاھىدە گرافىت تىپى، گرافىت ئىسسىقلىق ئالماشتۇرغۇچ تىپى قاتارلىق تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ. گرافىت ئېلېكترودلىرىنى يول قويۇلغان توك زىچلىقىغا ئاساسەن ئادەتتىكى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودلىرىغا ئايرىشقا بولىدۇ. يۇقىرى قۇۋۋەتلىك ئېلېكترودلار، ئىنتايىن يۇقىرى قۇۋۋەتلىك ئېلېكترودلار. كاربون بۆلەكلىرىنى ئىشلىتىش دائىرىسىگە ئاساسەن دومنا ئوچىقى كاربون بۆلەكلىرى، ئاليۇمىن كاربون بۆلەكلىرى، ئېلېكتر ئوچىقى بۆلەكلىرى قاتارلىق تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ. كاربون مەھسۇلاتلىرىنى پىششىقلاپ ئىشلەش چوڭقۇرلۇقىغا ئاساسەن كاربون مەھسۇلاتلىرى، گرافىت مەھسۇلاتلىرى، كاربون تالالىرى ۋە گرافىت تالالىرى قاتارلىق تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ. كاربون مەھسۇلاتلىرىنى خام ئەشيا ۋە ئىشلەپچىقىرىش جەريانلىرىغا ئاساسەن گرافىت مەھسۇلاتلىرى، كاربون مەھسۇلاتلىرى، كاربون تالالىرى ۋە ئالاھىدە گرافىت مەھسۇلاتلىرى قاتارلىق تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ. كاربون مەھسۇلاتلىرىنى تەركىبىدىكى كۈل مىقدارىغا ئاساسەن يۇقىرى كۈللۈك مەھسۇلاتلار ۋە تۆۋەن كۈللۈك مەھسۇلاتلار (كۈل مىقدارى %1 تىن تۆۋەن) دەپ تۈرگە ئايرىشقا بولىدۇ.
دۆلىتىمىزدىكى كاربون مەھسۇلاتلىرىغا قارىتىلغان دۆلەتلىك تېخنىكىلىق ئۆلچەملەر ۋە مىنىستىرلىق تەرىپىدىن چىقىرىلغان تېخنىكىلىق ئۆلچەملەر مەھسۇلاتلارنىڭ ئىشلىتىلىشى ۋە ئىشلەپچىقىرىش جەريانلىرىنىڭ ئوخشىماسلىقىغا ئاساسەن تۈرگە ئايرىلىدۇ. بۇ تۈرگە ئايرىش ئۇسۇلى ئاساسەن مەھسۇلاتلارنىڭ ئىشلىتىلىشى ۋە ئىشلەپچىقىرىش جەريانلىرىنىڭ ئوخشىماسلىقىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ ھەمدە ھېسابات قىلىشقىمۇ قولايلىق. شۇڭا، ئۇنىڭ ھېسابلاش ئۇسۇلىمۇ بۇ تۈرگە ئايرىش ئۆلچىمىنى قوللىنىدۇ. تۆۋەندە ئەنشەن كاربوننىڭ كاربون مەھسۇلاتلىرىنى تۈرگە ئايرىش ۋە چۈشەندۈرۈشىگە كىرىش سۆز بېرىلىدۇ.
1. كاربون ۋە گرافىت مەھسۇلاتلىرى
(1) گرافىت ئېلېكترود تىپى
ئۇ ئاساسلىقى نېفىت كوكىسى ۋە ئىگنە كوكىسىدىن خام ئەشيا سۈپىتىدە ياسىلىدۇ، كۆمۈر قەۋىتىنىڭ قېتىشى باغلىغۇچى ماددا سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ. ئۇ كۆيدۈرۈش، پارچىلاش، خېمىرلەش، بېسىش، كۆيدۈرۈش، گرافىتلاشتۇرۇش ۋە پىششىقلاپ ئىشلەش ئارقىلىق ئىشلەپچىقىرىلىدۇ. ئۇ ئېلېكتر قوس ئوچىقىدا ئېلېكتر قۇيرۇقى شەكلىدە ئېلېكتر ئېنېرگىيەسىنى قويۇپ بېرىپ، زەرەتنى قىزىتىدۇ ۋە ئېرىتىدۇ. سۈپەت كۆرسەتكۈچلىرىگە ئاساسەن، ئۇنى ئادەتتىكى قۇۋۋەت، يۇقىرى قۇۋۋەت ۋە ئىنتايىن يۇقىرى قۇۋۋەت دەپ ئايرىشقا بولىدۇ. گرافىت ئېلېكترودلىرى تۆۋەندىكىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ:
(1) ئادەتتىكى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودى. توك زىچلىقى 17A/cm² دىن تۆۋەن بولغان گرافىت ئېلېكترودلىرىنى ئىشلىتىشكە رۇخسەت قىلىنىدۇ، ئۇلار ئاساسلىقى پولات ئىشلەش، كرېمنىي ئېرىتىش، سېرىق فوسفور ئېرىتىش قاتارلىق ئادەتتىكى قۇۋۋەتلىك ئېلېكتر ئوچاقلىرىدا ئىشلىتىلىدۇ.
(2) ئوكسىدلىنىشقا قارشى قاپلانغان گرافىت ئېلېكترود. يۈزىگە ئوكسىدلىنىشقا قارشى قوغداش قەۋىتى چاپلانغان گرافىت ئېلېكترودلىرى ئۆتكۈزگۈچ ۋە يۇقىرى تېمپېراتۇرىلىق ئوكسىدلىنىشقا چىداملىق قوغداش قەۋىتى ھاسىل قىلىپ، پولات ئىشلەش جەريانىدا ئېلېكترود سەرپىياتىنى ئازايتىدۇ.
(3) يۇقىرى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودى. توك زىچلىقى 18 دىن 25A/cm² گىچە بولغان گرافىت ئېلېكترودلىرىنى ئاساسلىقى پولات ئىشلەش ئۈچۈن يۇقىرى قۇۋۋەتلىك ئېلېكتر ياي ئوچاقلىرىدا ئىشلىتىشكە بولىدۇ.
(4) ئىنتايىن يۇقىرى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودى. توك زىچلىقى 25A/cm² دىن يۇقىرى بولغان گرافىت ئېلېكترودلىرىغا رۇخسەت قىلىنىدۇ. ئۇ ئاساسلىقى ئىنتايىن يۇقىرى قۇۋۋەتلىك پولات ئېلىكتىر ياي ئوچاقلىرىدا ئىشلىتىلىدۇ.
(2) گرافىت ئانود تىپى
ئۇ ئاساسلىقى نېفىت كوكىسىنى خام ئەشيا، كۆمۈر قېتىنىنى باغلىغۇچى ماددا سۈپىتىدە ئىشلەپچىقىرىدۇ، كۆيدۈرۈش، ئارىلاشتۇرۇش، خېمىرلەش، بېسىش، كۆيدۈرۈش، سىڭدۈرۈش، گرافىتلاشتۇرۇش ۋە ماشىنىلاشتۇرۇش ئارقىلىق ئىشلەپچىقىرىلىدۇ. ئۇ ئادەتتە ئېلېكتروخىمىيە سانائىتىدىكى ئېلېكترولىز ئۈسكۈنىلىرى ئۈچۈن ئۆتكۈزگۈچ ئانود سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدۇ. بۇلار: (1) خىمىيە سانائىتى ئۈچۈن ھەر خىل ئانود تاختىلىرى. (2) ھەر خىل ئانود تاياقچىلىرى.
(3) ئالاھىدە گرافىت تۈرلىرى
ئۇ ئاساسلىقى يۇقىرى سۈپەتلىك نېفىت كوكىسىنى خام ئەشيا، كۆمۈر قەترانى قېتىشمىسى ياكى سۈنئىي قالدۇقنى باغلىغۇچى ماددا سۈپىتىدە ئىشلەپچىقىرىدۇ، خام ئەشيا تەييارلاش، تۈركۈملەش، خېمىرلەش، تاختا بېسىش، ئېزىش، قايتا خېمىرلەش، قېلىپلاش، كۆپ قېتىم كۆيدۈرۈش، كۆپ قېتىم چىلاش، تازىلاش ۋە گرافىتلاشتۇرۇش ۋە ماشىنىلاشتۇرۇش ئارقىلىق ئىشلەپچىقىرىلىدۇ. ئۇ ئادەتتە ئاۋىئاتسىيە، ئېلېكترون ۋە يادرو سانائىتى ساھەلىرىدە ئىشلىتىلىدۇ. ئۇ سپېكتىرلىق ساپ گرافىت، يۇقىرى ساپلىق، يۇقىرى كۈچلۈكلۈك، يۇقىرى زىچلىق ۋە پىرولىتلىق گرافىت قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
(4) گرافىت ئىسسىقلىق ئالماشتۇرغۇچ
ئىسسىقلىق ئالماشتۇرۇش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان سۇ ئۆتكۈزمەيدىغان گرافىت مەھسۇلاتى سۈنئىي گرافىتنى لازىملىق شەكىلگە كەلتۈرۈش، ئاندىن ئۇنى سىڭدۈرۈش ۋە قېتىشتۇرۇش ئارقىلىق ياسىلىدۇ. ئۇ سۈنئىي سۇ ئۆتكۈزمەيدىغان گرافىتنى ئاساسىي ماتېرىيال قىلىپ پىششىقلاپ ئىشلەنگەن ئىسسىقلىق ئالماشتۇرۇش ئۈسكۈنىسى بولۇپ، ئاساسلىقى خىمىيە سانائىتىدە ئىشلىتىلىدۇ.
تۆۋەندىكىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ: (1) توسۇق شەكىللىك ئىسسىقلىق ئالماشتۇرغۇچ؛ (2) رادىئاتسىيەلىك ئىسسىقلىق ئالماشتۇرغۇچ (3) چۈشۈپ كېتىدىغان پىلاستىنكا ئىسسىقلىق ئالماشتۇرغۇچ (4) تۇرۇبا شەكىللىك ئىسسىقلىق ئالماشتۇرغۇچ.(5) كاربون ئېلېكترود تىپى
ئانتراتسىت ۋە مېتاللۇرگىيە كوكىسى (ياكى نېفىت كوكىسى) قاتارلىق كاربونلۇق ماتېرىياللارنى خام ئەشيا قىلىپ، كۆمۈر قېتىنىنى باغلىغۇچى ماددا قىلىپ، گرافىتلاشتۇرماي تۇرۇپ بېسىش ۋە كۆيدۈرۈش ئارقىلىق ياسالغان ئۆتكۈزگۈچ ئېلېكترود. ئۇ يۇقىرى دەرىجىلىك قېتىشما پولات ئېرىتىشتە ئىشلىتىلىدىغان ئېلېكتر ئوچاقلىرىغا ماس كەلمەيدۇ. بۇلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ: (1) كۆپ كۈللۈك ئېلېكترودلار (ئانتراتسىت، مېتاللۇرگىيە كوكىسى ۋە ئاسفالت كوكىسىدىن ئىشلەپچىقىرىلغان ئېلېكترودلار); (2) قايتا ھاسىل قىلىنغان ئېلېكترودلار (سۈنئىي گرافىت ياكى تەبىئىي گرافىتتىن ئىشلەپچىقىرىلغان ئېلېكترودلار); (3) نېفىت كوكىسىدىن ئىشلەپچىقىرىلغان ئالدىن پىشۇرۇلغان ئانودلار كاربون قارشىلىق تاياقچىلىرى (يەنى كاربون تور خىشلىرى); (4) كاربون ئانود (نېفىت كوكىسىدىن ئىشلەپچىقىرىلغان ئالدىن پىشۇرۇلغان ئانود); (5) ئېلېكترود بوش جايلىرىنى قورۇش.
كاربون مەھسۇلاتلىرىنى ئىشلىتىش ئۇسۇلىغا ئاساسەن گرافىت ئېلېكترود تىپى، كاربون بۆلەك تىپى، گرافىت ئانود تىپى، كاربون ئېلېكترود تىپى، چاپلاق تىپى، ئېلېكتر كاربون تىپى، كاربون تالا تىپى، ئالاھىدە گرافىت تىپى، گرافىت ئىسسىقلىق ئالماشتۇرغۇچ تىپى قاتارلىق تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ. گرافىت ئېلېكترودلىرىنى يول قويۇلغان توك زىچلىقىغا ئاساسەن ئادەتتىكى قۇۋۋەتلىك گرافىت ئېلېكترودلىرىغا ئايرىشقا بولىدۇ. يۇقىرى قۇۋۋەتلىك ئېلېكترودلار، ئىنتايىن يۇقىرى قۇۋۋەتلىك ئېلېكترودلار. كاربون بۆلەكلىرىنى ئىشلىتىش ئۇسۇلىغا ئاساسەن دومنا ئوچىقى كاربون بۆلەكلىرى، ئاليۇمىن كاربون بۆلەكلىرى، ئېلېكتر ئوچىقى بۆلەكلىرى قاتارلىق تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ. كاربون مەھسۇلاتلىرىنى پىششىقلاپ ئىشلەش چوڭقۇرلۇقىغا ئاساسەن كاربون مەھسۇلاتلىرى، گرافىت مەھسۇلاتلىرى، كاربون تالالىرى ۋە گرافىت تالالىرى قاتارلىق تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ. كاربون مەھسۇلاتلىرىنى خام ئەشيا ۋە ئىشلەپچىقىرىش جەريانلىرىغا ئاساسەن گرافىت مەھسۇلاتلىرى، كاربون مەھسۇلاتلىرى، كاربون تالالىرى ۋە ئالاھىدە گرافىت مەھسۇلاتلىرى قاتارلىق تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ. كاربون مەھسۇلاتلىرىنى تەركىبىدىكى كۈل مىقدارىغا ئاساسەن يۇقىرى كۈللۈك مەھسۇلاتلار ۋە تۆۋەن كۈللۈك مەھسۇلاتلار (كۈل مىقدارى %1 تىن تۆۋەن) دەپ تۈرگە ئايرىشقا بولىدۇ.
دۆلىتىمىزدىكى كاربون مەھسۇلاتلىرىغا قارىتىلغان دۆلەتلىك تېخنىكىلىق ئۆلچەملەر ۋە مىنىستىرلىق تەرىپىدىن چىقىرىلغان تېخنىكىلىق ئۆلچەملەر مەھسۇلاتلارنىڭ ئىشلىتىلىشى ۋە ئىشلەپچىقىرىش جەريانلىرىنىڭ ئوخشىماسلىقىغا ئاساسەن تۈرگە ئايرىلىدۇ. بۇ تۈرگە ئايرىش ئۇسۇلى ئاساسەن مەھسۇلاتلارنىڭ ئىشلىتىلىشى ۋە ئىشلەپچىقىرىش جەريانلىرىنىڭ ئوخشىماسلىقىنى ئەكس ئەتتۈرىدۇ ھەمدە ھېسابات قىلىشقىمۇ قولايلىق. شۇڭا، ئۇنىڭ ھېسابلاش ئۇسۇلىمۇ بۇ تۈرگە ئايرىش ئۆلچىمىنى قوللىنىدۇ. تۆۋەندە كاربون مەھسۇلاتلىرىنىڭ تۈرگە ئايرىش ۋە چۈشەندۈرۈشى تونۇشتۇرۇلىدۇ.
كاربون سانائىتىدىكى ئالدىنقى ئېقىندىكى كارخانىلار ئاساسلىقى تۆۋەندىكىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ: 1. ئانتراسىت كۆيدۈرۈش كارخانىلىرى؛ 2. كۆمۈر قېتىقىنى پىششىقلاپ ئىشلەش ۋە ئىشلەپچىقىرىش كارخانىلىرى؛ 3. نېفىت كوكسى ئىشلەپچىقىرىش ۋە كۆيدۈرۈش كارخانىلىرى.
گرافېن خام ئەشياسى ۋە مەھسۇلاتلىرى بىلەن كۈچەيتىلگەن بىرىكمە ماتېرىياللاردىن ياسالغان، Quarno دەپ ئاتىلىدىغان (ئىچىدە گرافېن خام ئەشياسى ۋە مەھسۇلاتلىرى Plus بار) ۋېلىسپىت چاقلىرىنىڭ ئۈچ خىل نۇسخىسى (46، 60 ۋە 84 مىللىمېتىر) بار بولۇپ، بۇ چاقلاردا Directa Plus تەمىنلىگەن گرافېن خام ئەشياسى ۋە مەھسۇلاتلىرىنىڭ نانو قەغىزى (GNP) بار. گرافېن خام ئەشياسى ۋە مەھسۇلاتلىرى چاقلارغا ئىسسىقلىق تارقىتىش (15-30 سېلسىيە گرادۇسقا تۆۋەنلىتىش) قاتارلىق ئەۋزەللىكلەرنى تەمىنلەيدۇ، بۇ يانتۇلۇقنىڭ ئاساسلىق ئامىلى، يان قاتتىقلىقىنىڭ ئېشىشى (%50 تىن يۇقىرى) ۋە بولۇپمۇ كلاپان رايونىغا يېقىن جايلاردا تىترەشنىڭ ئازىيىشى.
قار تېيىلىش كىيىملىرىگە گرافېن خام ئەشياسى ۋە مەھسۇلاتلىرىنى قوشۇشنىڭ ئاساسلىق ئەۋزەللىكى شۇكى، ئۇ رەختنىڭ ئىنسان بەدىنى بىلەن تاشقى مۇھىت ئوتتۇرىسىدا سۈزگۈچ رولىنى ئوينايدۇ، شۇنىڭ بىلەن كىيگۈچى ئۈچۈن ئەڭ ياخشى تېمپېراتۇرىغا كاپالەتلىك قىلىدۇ. گرافېن خام ئەشياسى ۋە مەھسۇلاتلىرىنىڭ ئىسسىقلىق ئۆتكۈزۈشچانلىقى سەۋەبىدىن، ئىنسان بەدىنى ھاسىل قىلغان ئىسسىقلىق سوغۇق كىلىماتتا ساقلىنىپ، تەكشى تەقسىملىنىدۇ، ئەمما ئىسسىق كىلىماتتا تارقىلىپ، تەنتەربىيە پائالىيەتلىرىدە بىردەك بەدەن تېمپېراتۇرىسىغا ئېرىشكىلى بولىدۇ. گرافېن خام ئەشياسى ۋە مەھسۇلاتلىرى Plus بىر تەرەپ قىلىنغان رەختلەرنىڭ ئېلېكتروستاتىك ۋە باكتېرىيەگە قارشى تۇرۇش رولىمۇ بار. ئەگەر G+ كىيىمنىڭ سىرتقى تەرىپىگە قويۇلسا، ھاۋا ۋە سۇ بىلەن بولغان سۈركىلىش كۈچىنى ئازايتىپ، ئالاھىدە تەنتەربىيە نەتىجىسىگە ئېرىشكىلى بولىدۇ.
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2025-يىلى 5-ئاينىڭ 20-كۈنى
