ھىندىستان شىركىتىنىڭ نېفىت باھاسى يۇقىرىلىدى، چۈنكى كورونا ۋىرۇسى يۇقۇمى سەۋەبىدىن دۇنيا مىقياسىدا نېفىت ئېھتىياجى تۆۋەنلىدى.

يېڭى دېھلى: ئىقتىسادشۇناسلار، باش ئىجرائىيە ئەمەلدارلىرى ۋە مۇتەخەسىسلەرنىڭ ئېيتىشىچە، ھىندىستاننىڭ ئىقتىسادى ئاجىز بولۇپ، ئاۋىئاتسىيە، دېڭىز تىرانسپورتى، يول ۋە تۆمۈر يول تىرانسپورتى قاتارلىق خام نېفىتقا ئېغىر دەرىجىدە تايىنىدىغان كەسىپلەر دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ نېفىت ئىمپورت قىلغۇچى دۆلەت بولغان جۇڭگودا كورونا ۋىرۇسى يۇقۇمى سەۋەبىدىن خام نېفىت باھاسىنىڭ تۇيۇقسىز چۈشۈپ كېتىشىدىن پايدا ئېلىشى مۇمكىن.

كورونا ۋىرۇسى تارقىلىشى سەۋەبىدىن ئېنېرگىيە ئېھتىياجى مۆلچەرى تۆۋەنلەۋاتقان مەزگىلدە، ھەر قايسى كەسىپلەر ئۆز ئىستراتېگىيىسىنى قايتا تەڭشىمەكتە، ھىندىستان قاتارلىق چوڭ نېفىت ئىمپورت قىلغۇچىلار تېخىمۇ ياخشى سودىنى قولغا كەلتۈرۈشكە تىرىشماقتا. ھىندىستان دۇنيادىكى ئۈچىنچى چوڭ نېفىت ئىمپورت قىلغۇچى ۋە تۆتىنچى چوڭ سۇيۇقلاندۇرۇلغان تەبىئىي گاز (LNG) سېتىۋالغۇچىسى.

نېفىت بازىرى ھازىر كونتانگو دەپ ئاتىلىدىغان بىر ئەھۋالغا دۇچ كەلمەكتە، بۇ ئەھۋالنىڭ سەۋەبى، سپوت باھاسى كەلگۈسى توختاملىرىدىن تۆۋەن.

«بىر قانچە ئورگانلارنىڭ مۆلچەرلىشىچە، جۇڭگونىڭ 1-پەسىلدىكى خام نېفىت ئېھتىياجى %15-20 تۆۋەنلەيدۇ، بۇنىڭ نەتىجىسىدە دۇنيا مىقياسىدا خام نېفىت ئېھتىياجى تۆۋەنلەيدۇ. بۇ ھىندىستان ئۈچۈن پايدىلىق بولغان خام نېفىت ۋە سۇيۇقلاندۇرۇلغان تەبىئىي گاز باھاسىدا ئەكس ئەتمەكتە. بۇ، ھىندىستاننىڭ ماكرو ئىقتىسادىي پارامېتىرلىرىغا ياردەم بېرىپ، نۆۋەتتىكى ھېسابات كەمچىللىكىنى كونترول قىلىپ، پۇل مۇئامىلە سىستېمىسىنى مۇقىملاشتۇرۇپ، نەتىجىدە پۇل پاخاللىقىنى ئاشۇرىدۇ»، دېدى Deloitte India نىڭ شېرىكى Debasish Mishra.

خەلقئارا ئېنېرگىيە ئاگېنتلىقى (IEA) ۋە نېفىت ئېكسپورت قىلغۇچى دۆلەتلەر تەشكىلاتى (OPEC) كورونا ۋىرۇسى يۇقۇمى سەۋەبىدىن دۇنيا مىقياسىدا نېفىت ئېھتىياجىنىڭ ئېشىش مۆلچەرىنى تۆۋەنلىتىش قارارىنى چىقاردى.

مىشرا يەنە مۇنداق دېدى: «ئاۋىئاتسىيە، بوياق، كېرامىكا، بەزى سانائەت مەھسۇلاتلىرى قاتارلىق ساھەلەر يۇمشاق باھا تۈزۈمىدىن پايدىلىنىدۇ».

ھىندىستان ئاسىيانىڭ مۇھىم نېفىت ئايرىش مەركىزى بولۇپ، 23 نېفىت ئايرىش زاۋۇتى ئارقىلىق يىللىق 249 مىليون 400 مىڭ توننىدىن ئارتۇق نېفىت ئايرىش ئىقتىدارىغا ئىگە. نېفىت پىلانلاش ۋە تەھلىل قىلىش مەركىزىنىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىغا قارىغاندا، 2018-مالىيە يىلى ۋە 2019-مالىيە يىلىدا ھەر باكى 56.43 دوللار ۋە 69.88 دوللار بولغان ھىندىستان نېفىت سېۋىتىنىڭ باھاسى 2019-يىلى 12-ئايدا ئوتتۇرىچە 65.52 دوللار بولغان. 13-فېۋرال كۈنى ھەر باكى 54.93 دوللار بولغان. ھىندىستان نېفىت سېۋىتى ئومان، دۇبەي ۋە برېنت نېفىتىنىڭ ئوتتۇرىچە باھاسىنى كۆرسىتىدۇ.

«ئىلگىرى نېفىت باھاسىنىڭ تۆۋەنلىشى ئاۋىئاتسىيە شىركەتلىرىنىڭ پايدىسىنىڭ كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ياخشىلىنىشىغا سەۋەب بولغان»، دېدى ICRA چەكلىك شىركىتىنىڭ شىركەت باھالىشى مۇئاۋىن رەئىسى كىنجال شاھ.

ئىقتىسادىي ئېشىش سۈرئىتىنىڭ ئاستىلىشىغا ئەگىشىپ، ھىندىستاننىڭ ئاۋىئاتسىيە ساياھەت كەسپىدە 2019-يىلى يولۇچىلار ئېقىمى %3.7 ئېشىپ، 144 مىليون يولۇچىغا يەتكەن.

«بۇ ئاۋىئاتسىيە شىركەتلىرىنىڭ زىياننى تولدۇرۇش ئۈچۈن ياخشى پۇرسەت بولۇشى مۇمكىن. ئاۋىئاتسىيە شىركەتلىرى بۇنىڭدىن زىياننى تولدۇرۇش ئۈچۈن پايدىلىنىشى مۇمكىن، ساياھەتچىلەر بولسا بۇ پۇرسەتتىن پايدىلىنىپ ساياھەت پىلانىنى تۈزۈشى مۇمكىن، چۈنكى ئايروپىلان بېلىتىنىڭ باھاسى تېخىمۇ ئەرزان بولىدۇ»، دېدى ئاۋىئاتسىيە مەسلىھەتچىسى Martin Consulting Llc نىڭ قۇرغۇچىسى ۋە باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى مارك مارتىن.

جۇڭگودا تارقىلىدىغان كورونا ۋىرۇسى ئېنېرگىيە شىركەتلىرىنى توشۇش توختامىنى توختىتىشقا ۋە ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنى ئازايتىشقا مەجبۇرلىدى. بۇ دۇنيا نېفىت باھاسى ۋە توشۇش باھاسىغا تەسىر كۆرسەتتى. سودا جىددىيلىكى ۋە دۇنيا ئىقتىسادىنىڭ ئاستىلىشى ئېنېرگىيە بازىرىغا تەسىر كۆرسەتتى.

ھىندىستان خىمىيە كېڭىشىنىڭ ئەمەلدارلىرى ھىندىستاننىڭ قىممەت زەنجىرىدىكى خىمىيىلىك ماددىلار جەھەتتە خىتايغا تايىنىدىغانلىقىنى، بۇ دۆلەتنىڭ ئىمپورتتىكى ئۈلۈشىنىڭ %10 تىن %40 كىچە ئىكەنلىكىنى ئېيتتى. نېفىت خىمىيە ساھەسى ئۇل ئەسلىھە، ئاپتوموبىل، توقۇمىچىلىق ۋە ئىستېمال بۇيۇملىرى قاتارلىق باشقا ئىشلەپچىقىرىش ۋە ئىشلەپچىقىرىشقا مۇناسىۋەتسىز ساھەلەرنىڭ ئاساسى بولۇپ خىزمەت قىلىدۇ.

«خىتايدىن كۆپ خىل خام ئەشيا ۋە ۋاسىتىچىلەر ئىمپورت قىلىنىدۇ. ھازىرغىچە بۇلارنى ئىمپورت قىلىۋاتقان شىركەتلەرگە ئانچە تەسىر كۆرسەتمىگەن بولسىمۇ، ئۇلارنىڭ تەمىنلەش زەنجىرى قۇرۇپ كېتىۋاتىدۇ. شۇڭا، ئەگەر ۋەزىيەت ياخشىلانمىسا، ئۇلار كەلگۈسىدە تەسىرگە ئۇچرىشى مۇمكىن» دېدى Dow Chemical International Pvt. Ltd. نىڭ دۆلەت رەئىسى ۋە باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى Sudhir Shenoy.

بۇ، كاۋچۇك خىمىيىلىك ماددىلار، گرافىت ئېلېكترود، كاربون قارا، بوياق ۋە پىگمېنت ئىشلەپچىقارغۇچىلارغا پايدىلىق بولۇشى مۇمكىن، چۈنكى جۇڭگو ئىمپورتىنىڭ تۆۋەنلىشى ئاخىرقى ئىستېمالچىلارنى بۇلارنى يەرلىكتىن سېتىۋېلىشقا مەجبۇرلىشى مۇمكىن.

خام نېفىت باھاسىنىڭ تۆۋەنلىشى، كىرىم كەمچىللىكى ۋە مالىيە كەمچىللىكىنىڭ ئېشىپ بېرىشى سەۋەبىدىن، ھۆكۈمەت خەزىنىسىگە ياخشى خەۋەر ئېلىپ كەلدى. مالىيە مىنىستىرى نىرمالا سىتارامان كىرىم يىغىلىشىنىڭ ئاستا ئېشىشىنى نەزەردە تۇتۇپ، ئىتتىپاقنىڭ خامچوت لايىھىسىنى سۇنۇۋاتقاندا، 2019-20-يىللىرىدىكى مالىيە كەمچىللىكىدە 50 ئاساسىي نۇقتا قويۇپ بېرىش، قايتا كۆرۈلگەن مۆلچەرنى GDP نىڭ %3.8 گە يەتكۈزۈش ئۈچۈن قېچىش ماددىسىنى قوللاندى.

شەنبە كۈنى RBI نىڭ باشلىقى شاكتىكانتا داس نېفىت باھاسىنىڭ تۆۋەنلىشىنىڭ پۇل پاخاللىقىغا ئىجابىي تەسىر كۆرسىتىدىغانلىقىنى ئېيتتى. «ئاساسلىق ئۆرلەش يېمەكلىك، يەنى كۆكتات ۋە ئاقسىل مەھسۇلاتلىرىنىڭ پۇل پاخاللىقىدىن كېلىپ چىقىۋاتىدۇ. تېلېكوممۇنىكاتسىيە باجلىرىنىڭ قايتا كۆزدىن كەچۈرۈلۈشى سەۋەبىدىن يادرولۇق پۇل پاخاللىقى ئازراق ئۆرلىدى» دېدى ئۇ.

ئىشلەپچىقىرىش كەسپىدىكى تۆۋەنلەش سەۋەبىدىن، ھىندىستاننىڭ زاۋۇت ئىشلەپچىقىرىش مىقدارى دېكابىردا تۆۋەنلىدى، پارچە سېتىش پۇل پاخاللىقى يانۋاردا ئالتە ئاي ئۇدا تېزلىشىپ، يېڭىدىن گۈللىنىۋاتقان ئىقتىسادنىڭ ئەسلىگە كېلىش جەريانىغا گۇمان پەيدا قىلدى. دۆلەتلىك ستاتىستىكا ئىدارىسىنىڭ مۆلچەرلىشىچە، ھىندىستاننىڭ ئىقتىسادىي ئېشىشى ئىستېمال ۋە مەبلەغ سېلىش ئېھتىياجىنىڭ تۆۋەنلىشى سەۋەبىدىن 2019-20-يىللىرى 11 يىلدىن بۇيانقى ئەڭ تۆۋەن سەۋىيىگە چۈشۈپ، %5 كە چۈشىدىكەن.

CARE Ratings نىڭ باش ئىقتىسادشۇناسى مادان سابناۋىس نېفىت باھاسىنىڭ تۆۋەنلىشى ھىندىستان ئۈچۈن بەخت ئىكەنلىكىنى ئېيتتى. «قانداقلا بولمىسۇن، ئوپېك ۋە باشقا ئېكسپورت قىلغۇچى دۆلەتلەرنىڭ بەزى قىسقارتىشلارنى كۈتۈۋاتقانلىقى سەۋەبىدىن، ئۆرلەش بېسىمىنى ئىنكار قىلغىلى بولمايدۇ. شۇڭا، بىز ئېكسپورتنى قانداق ئاشۇرۇشقا دىققەت قىلىشىمىز ۋە نېفىت باھاسىنىڭ تۆۋەنلىشىنىڭ سەۋەبى، يەنى كورونا ۋىرۇسىدىن پايدىلىنىپ، تاۋارلىرىمىزنى جۇڭگوغا يۆتكەشكە دىققەت قىلىشىمىز، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئىمپورتتا تەمىنلىگۈچىلەرگە ئالماشتۇرۇش يوللىرىنى ئىزدەشىمىز كېرەك. بەختكە يارىشا، كاپىتال ئېقىمىنىڭ مۇقىم بولۇشى سەۋەبىدىن، رۇپىيەگە بېسىم چۈشۈش مەسىلىسى ئەمەس» دېدى ئۇ.

نېفىت ئېھتىياجى ئەھۋالىدىن ئەندىشە قىلىپ، ئوپېك 5-6-مارت كۈنلىرى ئۆتكۈزۈلىدىغان يىغىننى ئىلگىرى سۈرۈشى مۇمكىن، بۇنىڭدا ئۇنىڭ تېخنىكىلىق ھەيئىتى ئوپېك+ كېلىشىمىنى ۋاقىتلىق قىسقارتىشنى تەۋسىيە قىلىدۇ.

«شەرقتىن ئىمپورت قىلىنىدىغان سودا مىقدارىنىڭ ساغلام بولۇشى سەۋەبىدىن، JNPT (جاۋاھارلال نېھرۇ پورت ئىشەنچ فوندى) قاتارلىق كونتېينېر پورتلىرىغا بولغان تەسىرى يۇقىرى بولىدۇ، مۇندرا پورتىغا بولغان تەسىرى چەكلىك بولىدۇ» دېدى كرىسىل ئۇل ئەسلىھە مەسلىھەتچىلىكى شىركىتىنىڭ قاتناش ۋە لوجىستىكا ئىشلىرى مۇدىرى ۋە ئەمەلىيەت رەھبىرى جاگاننارايان پادمانابخان. «يەنە بىر تەرىپى شۇكى، ئىشلەپچىقىرىشنىڭ بىر قىسمى ۋاقىتلىق جۇڭگودىن ھىندىستانغا يۆتكىلىشى مۇمكىن».

ئامېرىكا بىلەن ئىران ئوتتۇرىسىدىكى جىددىيلىكنىڭ كۈچىيىشى سەۋەبىدىن خام نېفىت باھاسىنىڭ ئۆرلىشى قىسقا مۇددەتلىك بولسىمۇ، كورونا ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىشى ۋە ئوپېك دۆلەتلىرىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش مىقدارىنى ئازايتىشى بىر قىسىم ئېنىقسىزلىقلارنى كەلتۈرۈپ چىقاردى.

«نېفىت باھاسى تۆۋەن بولسىمۇ، رۇپىيەنىڭ دوللارغا بولغان ئالماشتۇرۇش نىسبىتى ئۆرلەۋاتىدۇ، بۇمۇ چىقىمنىڭ ئېشىشىغا سەۋەب بولۇۋاتىدۇ. رۇپىيەنىڭ دوللارغا بولغان نىسبىتى 65-70 ئەتراپىدا بولغاندا، بىز خاتىرجەم بولىمىز. ئاۋىئاتسىيە يېقىلغۇسى قاتارلىق چىقىملىرىمىزنىڭ كۆپ قىسمى دوللار بىلەن تۆلىنىدىغان بولغاچقا، چەتئەل پۇللىرى چىقىملىرىمىزنىڭ مۇھىم بىر تەرىپى»، دېدى يېڭى دېھلىدىكى بىر ئەرزان باھالىق ئاۋىئاتسىيە شىركىتىنىڭ يۇقىرى دەرىجىلىك باشقۇرغۇچىسى ئىسمىنى ئاشكارىلىماسلىق شەرتى بىلەن.

ئەلۋەتتە، نېفىت ئېھتىياجىنىڭ قايتا ئېشىشى باھانى يەنە بىر قېتىم ئۆرلىتىپ، پۇل پاخاللىقىنى كۈچەيتىپ، ئېھتىياجغا زىيان يەتكۈزۈشى مۇمكىن.

نېفىت باھاسىنىڭ ئۆرلىشى ئىشلەپچىقىرىش ۋە توشۇش تەننەرخىنىڭ ئۆرلىشى ئارقىلىق ۋاسىتىلىك تەسىر كۆرسىتىدۇ ھەمدە يېمەكلىك باھاسىغا بېسىم ئېلىپ كېلىدۇ. بېنزىن ۋە دىزېلغا ئېلىنىدىغان ئىستېمال بېجىنى تۆۋەنلىتىش ئارقىلىق ئىستېمالچىلارنىڭ يۈكىنى يېنىكلىتىش ئۈچۈن قىلىنغان ھەر قانداق تىرىشچانلىق كىرىم يىغىشقا توسقۇنلۇق قىلىدۇ.

بۇ ھېكايىگە راۋىندرا سوناۋانې ، كالپانا پاتاك ، ئاسىت رەنجان ମିଶ୍ର ، شرېيا نەندى ، رىك كۇندۇ ، ناۋادا پاندېي ۋە گىرىش چاندرا پراس قاتارلىقلار تۆھپە قوشتى.

سىز ھازىر بىزنىڭ خەۋەرلەرگە مۇشتەرى بولدۇڭىز. ئەگەر بىز تەرەپتىن كەلگەن ئېلخەتلەرنى تاپالمىسىڭىز، «ئەخمەقلەرچە خەت» قىسقۇچىنى تەكشۈرۈپ بېقىڭ.